Image

Wat betekent de uitstroom uit maatschappelijke opvang en beschermd wonen voor de buurten in Amsterdam? Die vraag legde Stadgenoot voor aan Circusvis (It’s de buurt, stupid). Het antwoord was helder. Het heeft forse impact – en slechts het topje van de ijsberg is zichtbaar. In eenvoud rapporteert Circusvis niet alleen wat al weten, maar vooral wat we niet weten. Het is een frisse ordening van dit complexe vraagstuk.

De context voor de vraag van Stadgenoot is simpel. Corporaties hebben deze eeuw afscheid moeten nemen van hun brede taakstelling en mogen alleen nog maar woningen toewijzen aan mensen met een laag inkomen. De effecten daarvan zijn groot. Onder meer de instroom van alleenstaande, veelal kwetsbare mensen zonder inkomen uit werk, verandert de leefbaarheid van corporatiebuurten ingrijpend. De extramuralisering versterkt die verandering, die zich niet gelijkmatig verdeelt over de stad. Volgens Circusvis komt zij vooral terecht in buurten met veel betaalbare en sociale huurwoningen waar al relatief veel mensen wonen met een slechtere gezondheid en minder bestaanszekerheid.

Extramuralisering treft ook zittende buurtbewoners

Circusvis constateert dat de uitstroom vanuit de GGZ zichtbaar en kwantificeerbaar is. Maar dan begint de grote onzekerheid. Wanneer en in welke buurten vindt de instroom plaats. En wat gebeurt er in de loop van de tijd met deze groep? Circusvis voegt daar nog een onzichtbaarheid aan toe. Wat is de invloed op de buurt vanuit de zittende bewoners die een zorgvraag ontwikkelen? En wat doen we met zorgmijders? En vanuit Amsterdams perspectief kan ik de vraag toevoegen: wat is de impact van het toenemend aantal verslaafde daklozen? Het zijn onzichtbare ontwikkelingen die onder de waterlijn van de ijsberg plaatsvinden.

Circusvis constateert dat ‘wat op systeemniveau wordt gescheiden, in de buurt weer samenkomt’. De gevolgen daarvan ervaren bewoners integraal. Tegelijkertijd ziet elke beroepsgroep in de zorg en het wonen een aantal ontwikkelingen, maar niet de totale impact op buurten. Zie daar de kloof tussen de gevolgen die bewoners integraal ervaren en de kennis hierover bij zorg- en woonprofessionals.

Hoeveel tijd voor onderzoek is er nog?

Circusvis adviseert om de ijsberg verder in beeld te brengen, zowel wat zichtbaar en onzichtbaar is. Dat lijkt mij een mooie ambitie voor nieuwe prestatieafspraken met de zorg. Tegelijkertijd rijst de vraag hoeveel tijd er nog is om te blijven onderzoeken. Stadgenoot stelt niet voor niets de onderzoeksvraag. Met haar zien vele corporaties dat veel wijken wegglijden. Misschien moeten de corporaties er nog nadrukkelijker over nadenken waar voor de leefbaarheid van hun corporatiebuurten de grenzen liggen van de extramuralisering.