De aantrekkelijkste buurt van Amsterdam

Op deze webpagina worden bij het artikel wat achtergrondmateriaal aangereikt. Achtereenvolgens wordt ingegaan op:

- het onderzoek Wonen in Amsterdam 2001
- de methodes die zijn gebruikt bij het analyseren van het materiaal
- een voorbeeld van aanvullende analyse over 'kleine plekken'
- de auteurs / reacties op het artikel
- alle tabellen uit het artikel.

WONEN IN AMSTERDAM

In mei 2001 is een groot aantal Amsterdammers benaderd met een enqu_te over hun woonsituatie. Het onderzoek Wonen In Amsterdam (WIA) wordt sinds 1995 elke 2 jaar gehouden, en in 2001 is een steekproef getrokken uit een bestand met bijna 80.000 hoofdbewoners. In totaal leverde dat ruim 17.000 ingevulde enqu_tes op. De gegevens uit die enqu_te zijn vervolgens gewogen zodat ze een precieze weergave vormden van de Amsterdamse bevolking. Omdat een zo groot aantal ingevulde enqu_tes is verwerkt en omdat er vervolgens is gewogen, zijn de uitkomsten van het onderzoek bijzonder representatief. Onlangs is over dit onderzoek de eerste rapportage verschenen1 .

De laatste vraag in de enquête luidde: Wat vindt u de aantrekkelijkste buurt van Amsterdam? De vraag was niet voorzien van voorgedrukte hokjes met antwoorden, de respondenten hebben hun eigen antwoord bedacht en opgeschreven. Die antwoorden zijn verwerkt in een databestand. Uit dat databestand is geput voor het schrijven van het artikel.

1 Wonen in Amsterdam 2001. Deel 1: stand van zaken, ontwikkelingen en trends; Stedelijke Woningdienst Amsterdam, juni 2002

METHODES

Traceren en interpreteren van de antwoorden

O+S heeft de teksten die respondenten hadden ingevuld, met veel geduld in een databestand ingetypt. Daarbij zijn zoveel mogelijk ook tikfouten gecorrigeerd.

Voor een groot aantal omschrijvingen die door de respondenten is opgeschreven, zijn voor het artikel aparte variabelen gemaakt, totdat de 130 meest voorkomende waren benoemd, en daarmee is circa 90% van de antwoorden getraceerd. Daarna is gekeken welke het vaakst genoemd zijn. Mensen konden ook meerdere buurten opschrijven, en als ze bijvoorbeeld reageerden met "oost/pijp" zijn die beide antwoorden verwerkt, en tellen beide ook mee in de uitkomsten.

Behalve omschrijvingen van buurten kwamen ook minder concrete antwoorden naar voren, zoals: "afhankelijk van woning", "waar ik zelf woon", "wat dacht u?·.", "die met parkeergelegenheid", "waar het stil is", "geen voorkeur behalve paleis op de Dam". Een bloemlezing uit de teksten maakt dat je gaat glimlachen, zuchten, fronsen en piekeren.

De omschrijvingen van de respondenten laten in het midden waar de grenzen lopen van het gebied dat zij bedoelen. Een aanduiding als 'delen van west' geeft wel een indicatie, maar laat zich niet op de kaart aanwijzen. Daarom zijn de teksten die mensen opschreven zoveel mogelijk intact gelaten, en zijn er geen arbitraire keuzes gedaan (dus de respondent uit het laatste voorbeeld is niet voor het gemak geschaard onder alle mensen die 'west' hadden opgeschreven).

De rangorde-tabellen

Om enig zicht te krijgen op de populariteit van buurten, is gekeken waar ze eindigen in een rangorde van meest genoemde plekken. Door die rangorde op te stellen voor groepen mensen verschillende kenmerken, komen verschillen tussen die groepen aan het licht. De rangorde is geconstrueerd met een zogenaamde multiple-response analyse waarin alle 130 variabelen 'meeliepen'. Er is gewerkt met de gewogen resultaten.

Bij het opstellen van rangordes voor verschillende groepen konden niet al het materiaal worden gebruikt. Zo was niet van alle respondenten het inkomen en de leeftijd bekend. In de analyses hebben zijn deze 'missings' wel meegenomen, zodat de rangorde voor heel Amsterdam als referentie kon blijven dienen.

De tabellen in het artikel zijn zo opgesteld, dat van elke deelgroep tenminste de buurt met rangnummer 28 (voor die deelgroep) kon worden getoond. Buurten die voor geen enkele deelgroep onder de 28 scoorden, zijn weggelaten. Met opzet is gekozen voor rangnummer 28, omdat daar "de eigen buurt" als antwoord werd gegeven. De complete tabellen zijn veel groter (langer), en beslaan alle 130 gebieden.

Leeftijd Voor huishoudens met meerdere hoofdbewoners is het huishouden ingedeeld in de leeftijdsklasse van de oudste hoofdbewoner.

Huishoudentype In de tabel over huishoudens is de groep 'overig' weggelaten vanwege het lage aantal waarnemingen.

Inkomen De tabel over inkomen toont 5 klassen. De gebruikte klassegrenzen zijn (in guldens):
- tot 2200 (laag)
- tot 3100 (onder midden)
- tot 3800 (midden)
- tot 4900 (boven midden)
- vanaf 4900 (hoog)

Noord / Oud-Zuid In de tabellen 5 en 6 zijn de mensen uit Noord respectievelijk Oud-Zuid ingedeeld naar gelang het stadsdeel van hun huidige woonadres.


Respons uit de buurt zelf

Van alle respondenten is bekend in welke van de 355 Amsterdamse buurten ze wonen. In het artikel komt aan de orde dat een aantal buurten vooral veel genoemd worden door mensen die zelf in de buurt woonachtig zijn. Om die analyse te maken was het nodig een verband te leggen tussen de huidige woonlocatie en de genoemde "aantrekkelijke" lokatie. Dat vergde een vertaalslag, waarin een aantal aannames is gedaan.

De stadsdelen en buurtcombinaties hebben alle een offici‘le roepnaam (toegekend van O+S). Ook voor sommige buurtjes is duidelijk dat ze in de volksmond overduidelijk een eigen roepnaam hebben. Waar de tekst van de respondenten precies overeenkomt met die roepnaam, is een koppeling gelegd. Waar dat niet zo was, kon dus geen verband worden gelegd. We realiseren ons dat dat een aanvechtbare methode is, omdat de respondenten weinig gelegen is aan de offici‘le roepnamen van gebieden.

In totaal lukte het om voor circa 30 gebieden te bepalen hoeveel mensen dat gebied noemden terwijl ze er ook woonachtig zijn. Door die twee op elkaar te delen, wordt zichtbaar hoe groot het aandeel 'interne voorkeuren' is. Voor de populairste gebieden in de Amsterdamse rangorde blijkt dat aandeel laag. Die gebieden kunnen profiteren van belangstelling vanuit de hele stad, omdat ze universele aantrekkelijkheid hebben (bijvoorbeeld Jordaan, Centrum, De Pijp). Buurten met een hoog aandeel interne stemmen zijn veelal gebieden met een eigen gezicht, en met aantrekkelijkheid die zeker niet universeel is (bijvoorbeeld Molenwijk, Zuidoost, De Baarsjes, Betondorp).
terug naar boven

GROTE PLEKKEN, KLEINE PLEKKEN

De meeste mensen geven in hun omschrijving een behoorlijk groot gebied aan. Dat is een beetje uit gemak, want iedereen kent wel plekken in het centrum die helemaal niet aantrekkelijk zijn. Maar grosso modo vinden veel mensen het centrum aantrekkelijk: grachten, statige gebouwen, het stadse leven. Toch zijn er ook mensen die specifieke stukjes van de stad aanwijzen, zoals:

- Kinkerbuurt ter hoogte van de Da Costakade
- Omgeving Montelbaens / Oude Schans / Oude Waal
- Noord bij het 't kanaal/dijkje
- Nieuwmarktbuurt
- Rivierenbuurt bij het Westerscheldeplein
- tussen Waterlooplein en Oudezijds Voorburgwal
- Amstel tussen Carré en Stopera
Een aantal hiervan - in de oostelijke Binnenstad - zijn weergegeven op kaart 1.

kaartbeeld: TDN Emmen 2002

Die kleine aantrekkelijke plekken zijn vaak plekken met historie, waar de oude stad nog zichtbaar is. Het zijn dierbare plekken die geschiedenis en een goed gevoel uitademen. Mensen geven tamelijk exact aan waar ze beginnen, en waar ze ophouden. Want als je daar de hoek omgaat, voelt het opeens heel anders. Je bent dan op een echt andere plek, die niet meer hoort bij die buurt die jij zo aantrekkelijk vindt.

DE AUTEURS, REACTIES


Rogier Noyon is hoofd van de afdeling Markt & Stad (en tevens van de afdeling Productontwikkeling). Ruud van Trijp is senior adviseur/onderzoeker bij Markt & Stad. Het Oosten Markt & Stad is het onderzoeks- en adviesbureau van Het Oosten Woningcorporatie.
Reacties en vragen bij het artikel zijn van harte welkom bij de auteurs. Stuur de auteurs een email-bericht.

DE TABELLEN

Hieronder zijn alle tabellen afgedrukt die in het artikel zijn gebruikt. Mogelijk zijn sommige tabellen in de gedrukte versie van nul20 iets anders weergegeven.

Tabel 1: rangorde voor alle Amsterdammers
omschrijving rang
zuid 1
centrum 2
oud zuid 3
jordaan 4
sdl noord 5
watergraafsmeer 6
pijp 7
osdorp 8
zuidoost 9
oost 10
buitenveldert 11
oud west 12
west 13
nieuw sloten 14
rivierenbuurt 15
binnenstad 16
grachtengordel 17
slotermeer 18
slotermeer 19
zeeburg 20
slotervaart 21
geuzenveld 22
westerpark 23
sloten 24
bos en lommer 25
map 26
nieuwendam 27
eigen buurt 28
Tabel 2: rangorde naar leeftijdsklassen
A'dam   t/m 29 30-39 40-54 55+
1

zuid

2 1 2 2
2

centrum

1 2 1 3
3

oud zuid

3 3 3 5
4

jordaan

4 4 4 8
5

sdl noord

8 7 7 1
6

watergraafsmeer

7 6 5 4
7

pijp

5 5 6 9
8

osdorp

14 9 9 6
9

zuidoost

12 11 8 17
10

oost

13 12 10 10
11

buitenveldert

29 24 17 7
12

oud west

6 8 15 20
13

west

10 14 16 16
14

nieuw sloten

11 10 13 24
15

rivierenbuurt

9 13 20 14
16

binnenstad

18 18 14 11
17

grachtengordel

17 15 12 15
18

slotermeer

22 21 19 12
19

plantage

19 23 11 26
20

zeeburg

15 16 18 36
21

slotervaart

32 31 22 13
22

geuzenveld

24 19 26 18
23

westerpark

16 17 25 30
24

sloten

20 20 23 25
25

bos en lommer

30 28 21 23
26

map

27 22 24 32
27

nieuwendam

31 35 35 21
28

eigen buurt

55 57 33 19
29

concertgebouwbuurt

46 30 29 27
30

kinkerbuurt

35 41 37 22
31

nieuwmarkt

21 37 28 37
32

de baarsjes

26 36 27 34
33

ijburg

28 26 30 58
34

vondelparkbuurt

54 25 31 51
38

gaasperdam

37 61 42 28
40

oostelijk havengebied

60 27 36 90
41

prinseneiland

25 29 45 83
45

knsmeiland

23 39 56 82

Bron: Wonen in Amsterdam 2001/ Lemon, ongewogen cijfers.

Tabel 3: rangorde naarhuishoudentypen



HUISHOUDENTYPE ?


alleen


stel


1-ouder


gezin +


A'dam


staand


z-kind


gezin


kinderen


1


zuid


2


1


1


1


2


centrum


1


2


2


3


3


oud zuid


3


3


4


4


4


jordaan


4


4


10


8


5


sdl noord


7


5


6


2


6


watergraafsmeer


6


6


5


5


7


pijp


5


8


8


11


8


osdorp


8


7


7


6


9


zuidoost


16


14


3


9


10


oost


10


16


9


10


11


buitenveldert


11


9


15


17


12


oud west


9


11


13


23


13


west


15


17


12


12


14


nieuw sloten


22


15


16


7


15


rivierenbuurt


13


12


20


21


16


binnenstad


12


13


21


25


17


grachtengordel


14


10


25


30


18


slotermeer


18


18


19


13


19


plantage


17


20


23


26


20


zeeburg


25


23


11


16


21


slotervaart


20


21


39


20


22


geuzenveld


27


22


18


18


23


westerpark


19


24


31


33


24


sloten


26


19


34


19


25


bos en lommer


30


42


26


14


26


map


39


28


22


15


27


nieuwendam


28


26


58


28


28


eigen buurt


29


35


27


27


29


concertgebouwbuurt


23


30


37


51


30


kinkerbuurt


21


62


33


37


31


nieuwmarkt


24


32


49


50


32


de baarsjes


33


34


41


22


33


ijburg


43


29


43


24


34


vondelparkbuurt


40


25


60


31


35


bijlmer


35


67


14


40


40


oostelijk havengebied


45


27


79


36


43


gein


48


92


17


79

Tabel 4: rangorde naarhuishoudeninkomen


INKOMEN ?


onder


boven


A'dam


laag


midden


midden


midden


hoog


1


zuid


4


2


1


1


1


2


centrum


1


1


2


2


2


3


oud zuid


5


4


3


3


3


4


jordaan


3


3


5


5


4


5


sdl noord


6


7


4


4


7


6


watergraafsmeer


9


6


6


6


5


7


pijp


2


5


7


7


6


8


osdorp


7


9


8


11


16


9


zuidoost


12


10


11


10


13


10


oost


8


11


17


17


20


11


buitenveldert


25


13


10


9


12


12


oud west


11


8


9


8


15


13


west


10


15


13


19


23


14


nieuw sloten


13


14


19


14


9


15


rivierenbuurt


15


16


12


16


10


16


binnenstad


21


18


14


12


11


17


grachtengordel


23


20


18


13


8


18


slotermeer


14


12


23


26


30


19


plantage


20


24


15


15


14


20


zeeburg


17


17


22


23


17


21


slotervaart


18


22


21


20


34


22


geuzenveld


16


19


25


34


29


23


westerpark


22


21


16


25


26


24


sloten


26


27


20


18


21


25


bos en lommer


19


30


27


37


49


26


map


42


25


26


22


25


27


nieuwendam


32


23


36


28


37


28


eigen buurt


41


40


38


31


33


29


concertgebouwbuurt


33


28


28


30


22


30


kinkerbuurt


24


48


59


48


43


31


nieuwmarkt


29


26


48


32


28


32


de baarsjes


28


29


42


51


53


33


ijburg


62


34


24


24


27


34


vondelparkbuurt


48


47


32


36


18


35


vondelpark


45


46


41


29


24


36


td oostzaan


27


37


33


77


63


38


gaasperdam


43


55


29


21


32


39


oostelijk havengebied


69


44


43


39


19


37


staatslieden


40


32


68


27


38

 

Tabel 5: rangorde voor mensenin Noord


A'dam


noord


elders


5


*sdl noord


1


24


27


*nieuwendam


2


94


1


 zuid


3


1


37


*tuind oostzaan


4


95


2


 centrum


5


2


4


 jordaan


6


4


47


*tuind nieuwendam


7


119


50


*tuindorp


8


117


48


*kadoelen


9


109


11


buitenveldert


10


11


6


 watergrmeer


11


5


51


*oud noord


12


96


62


*landelijk noord


13


108


70


*molenwijk


14


71


*banne 2


15


73


*twiske


16


74


*banne


17


7


 pijp


18


6


81


*bloemenbuurt


19


3


 oud zuid


20


3


20


 zeeburg


21


19


13 


 west


22


12


16


 binnenstad


23


15


10


 oost


24


9


22


 geuzenveld


25


22


93


*buikslotermeerplein


26


30


 kinkerbuurt


27


31


15


 rivierenbuurt


28


14


28


*eigen buurt


29


28

Tabel 6: rangorde voor mensenin Oud-Zuid


A'dam


Oud-zuid


elders


3


*oud zuid


1


6


1


*zuid


2


2


7


*pijp


3


14


2


centrum


4


1


4


 jordaan


5


3


15


*rivierenbuurt


6


19


11


 buitenveldert


7


11


29


*concertgebouwbuurt


8


35


17


 grachtengordel


9


16


5


 sdl noord


10


4


34


*vondelparkbuurt


11


36


28


*eigen buurt


12


32


16


 binnenstad


13


15


13 


 west


14


12


6


 watergaafsmeer


15


5


53


 nieuw zuid


16


71


12


 oud west


17


10


10


 oost


18


9


36


*vondelpark


19


41


14


 nieuw sloten


20


13


54


 zuideramstel


21


67


66


 stadionbuurt


22


80


19


 plantage


23


20


30


 kinkerbuurt


24


29


25


 bos en lommer


25


26


91


*museumkwartier


26


120


31


 nieuwmarkt


27


30


24


 sloten


28


24


98


*hoofddorpplein


29


125


63


*appollo


30


70


86


*goudkust


31


106