Jarenlang zat er een werkplaats van Reclassering Nederland. En daarvoor een houthandel en een taxibedrijf. Nu zijn de aan elkaar geschakelde bedrijfsruimtes in de Lutmastraat broedplaats Lutmaak – voor makers uit De Pijp.
Toen Reclassering Nederland een paar jaar geleden vertrok, kwam er ruim 700 vierkante meter bedrijfsonroerendgoed (BOG) leeg. Verhuurder Eigen Haard vroeg een externe makelaar om een nieuwe huurder te vinden die goed past in deze 19e-eeuwse woonwijk. Dat viel nog niet mee. “We konden het zonder moeite commercieel verhuren”, zegt verhuurmakelaar BOG Canter Verhage. “Maar we gaven de voorkeur aan een maatschappelijke organisatie. De B van BOG staat voor bedrijf, maar het moet ook buurtgericht zijn.”
“De B van BOG staat voor bedrijf, maar het moet ook buurtgericht zijn”
Onder andere de Vereniging Ambachten Made in de Pijp had haar oog laten vallen op de leeggekomen ruimte. Voorzitter Lex Banning: “We waren op zoek naar een eigen plek voor verenigingsactiviteiten in combinatie met werkplekken voor makers uit De Pijp. Maar door de commerciële huur die in eerste instantie werd gevraagd, was dat geen haalbare kaart.” Ook Gerben Mienis, die veel ervaring heeft met het opzetten van broedplaatsen, nam een kijkje samen met Quicio Touw en Quirijn Zijlmans van broedplaats Cinetol. Maar ook zij kregen het niet rond gerekend. In de tussentijd werd de ruimte gebruikt als stalling voor busjes van aannemers die in de buurt aan het werk waren.
Maatschappelijke huur
Via de gemeentelijke Stadsloods Nick van Loon en gebiedsmakelaars van stadsdeel Zuid werden de gesprekken heropend. Eigen Haard besloot een maatschappelijke huur te vragen. En toen lukte het wel: Mienis richtte stichting Lutmaak op vanuit de nabijgelegen broedplaatsen Tempel en Cinetol. Met die stichting als hoofdhuurder heeft Eigen Haard er geen omkijken naar. Verhage: “Eigen Haard kiest op deze manier voor de juiste invulling voor de buurt. We hebben er geen financieel voordeel bij.”
Stichting Lutmaak kreeg startsubsidie vanuit het gemeentelijk broedplaatsenbeleid. Met wat aanpassingen werden er aparte atelierruimtes gemaakt. “Omdat het maar voor korte tijd is, hebben we dat heel low key gedaan”, zegt Mienis. De goedkope ruimtes – vanwege het broedplaatsenbeleid is er een maximum huur – waren snel verhuurd. De helft komt via Made in de Pijp, de rest uit een breder netwerk. De variatie aan artiesten en ambachtelijke makers is groot: een stoelenmatter, een kapper, een goudsmid, een pruikenmaker, een keramiekwerkplaats, een kookwinkel. Ook het stadsdeel en woningcorporatie Rochdale huren hier een wijkkantoortje.
Tijdelijk
Het gaat om tijdelijke verhuur voor drie jaar, met een optie voor verlenging tot vijf jaar. Eigen Haard onderzoekt of ze er woningen kunnen realiseren met daarbij minder vierkante meter BOG. “Die plannen zijn nog dynamisch”, zegt Verhage. “We willen dat meer mensen betaalbaar kunnen wonen, maar een plek als dit is ook ontzettend waardevol.”
Banning maakt zich niet zo’n zorgen over die tijdelijkheid: “Lutmaak is fantastisch voor jonge makers, starters die hier iets kunnen uitbroeden. Sommigen delen een ruimte om te besparen op de kosten. Het besef dat dit niet voor altijd is, houdt ze scherp.” Hij rekent bovendien op uitstel en misschien zelfs afstel van de transformatieplannen: “Er is steeds meer aandacht voor leefbaarheid in buurten door dit soort invullingen in de plinten. Daarvoor zijn lokale ondernemers onmisbaar.”
"Broedplaatsen worden steeds meer naar de rafelranden van de stad verdreven. Maar juist in een woonwijk brengt een broedplaats levendigheid"
Ook Mienis schat in dat deze broedplaats langer dan drie jaar kan blijven: “De ervaring leert dat het altijd langer wordt.” Over het nut van een broedplaats in een woonbuurt is hij heel stellig: “Broedplaatsen worden steeds meer naar de rafelranden van de stad verdreven. Maar juist in een woonwijk brengt een broedplaats levendigheid. De bereikbaarheid is belangrijk voor de ondernemers en de aanloop van omwonenden laat zien dat veel mensen het leuk vinden.”
De kapper kan ervan meepraten; er hebben al heel wat buurtbewoners op zijn kappersstoel plaatsgenomen. De goudsmid die eigenlijk gespecialiseerd is in tandkunst repareerde de ring van een buurtgenoot. En velen hopen dat de workshops in de kookwinkel snel beginnen.