Image

Als Evert Bartlema (66) op 31 augustus de deur van gebouw De Kolk op de Nieuwezijds Voorburgwal achter zich dichttrekt, is hij acht jaar directeur-bestuurder geweest van stichting !WOON. In die tijd groeide !WOON beheerst, kreeg het een duidelijker gezicht naar buiten en verbeterde de interne organisatie: verantwoordelijkheden zijn duidelijk belegd.

Hij is er nog het meest trots op dat de organisatie desondanks nog steeds plat is en de informele omgangsvormen en ruimte voor initiatieven behouden zijn. Volgens Bartlema gaat daardoor nog altijd zoveel mogelijk van het budget op aan huurdersondersteuning. “Wij hebben weinig overhead, ook in vergelijking met andere welzijnsorganisaties.” Mooi vindt hij ook dat de werknemers bevlogen en betrokken blijven. “Dat zien we duidelijk terug in het werknemerstevredenheidonderzoek.”

“Wij helpen veel huurders die er bij corporaties niet doorkomen"

!WOON is bekender geworden en houdt nu veertig spreekuren per week verdeeld over zeven vestigingen. Tegen de stroom in, zegt Bartlema, die stelt dat die groei mede ‘te danken’ is aan de digitalisering bij gemeenten en corporaties. Daar verdwenen aanspreekpunten achter keuzemenu’s en chatbots, bij de gratie van de persoonlijke aanpak van organisaties als !WOON en de buurtteams. Dat corporaties veel klachtenafhandeling en onderhoudswerk uitbesteden aan zogenoemde co-makers helpt de zaak ook niet, denkt Bartlema.
“Wij helpen veel huurders die er bij corporaties niet doorkomen of niet weten hoe ze dat zouden moeten aanpakken.”

Het meeste werk gaat evenwel nog altijd zitten in problemen op de particuliere markt. “We hebben bij !WOON als gevolg van de opkomst (en inmiddels neergang) van buy-to-let en keep-to-let veel meer te maken gekregen met kleine private huisjesmelkers. Die hebben van de overheid jarenlang veel ruimte gehad, en zijn halverwege de jaren 10 in grote mate in deze markt gestapt. Veel particulieren met een tot drie pandjes. De rente was laag, dus dat was goed geld verdienen. Dezelfde mensen die er nu weer uitstappen. Huurders hebben daar veel last van; onprofessionele verhuurders, die rommelen met borg, niet omkijken naar verduurzaming of überhaupt onderhoud.”

“De beste woonminister van de afgelopen veertig jaar”

De Wet betaalbare huur, die sinds 1 juli 2024 de huren reguleert in het middensegment. is volgens Bartlema dan ook het beste dat de woningmarkt in lange tijd is overkomen. Met dank aan Hugo de Jonge, “de beste woonminister van de afgelopen veertig jaar.”
“Ja, het is niet meer zo makkelijk geld verdienen, ook omdat de rente is gestegen, dus beleggers stappen uit omdat ze elders meer rendement kunnen halen.” Dat betekent dat starters kunnen kopen en mooiweerverhuurders uit de markt verdwijnen. Prima, wat Bartlema betreft.
Hij ergert zich dan ook “groen en geel” aan de frame van de vastgoedlobby, dat met de verhuur van woningen geen droog brood meer te verdienen valt en dat dat in grote mate aan de Wet betaalbare huur ligt, waardoor minister Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting) de wet alweer wil versoepelen. “En serieuze media zoals de NOS gaan daarin vrolijk mee. Zelfs De Nederlandsche Bank neemt dit frame in een recent rapport over.”

"De vrije huursector zou ik morgen afschaffen"

“Voor ons en voor de huurders is het fantastisch, eindelijk wat meer regulering. Ik vind dat je eigenlijk de hele markt moet reguleren – de vrije huursector zou ik morgen afschaffen. Je kunt volkshuisvesting duidelijk niet aan de markt overlaten. De woningmarkt is toch een schoolvoorbeeld van marktfalen.”
Mocht Bartlema morgen wakker worden als minister van Volkshuisvesting, dan zou hij het wel weten. Hij zou meteen de hypotheekrente afschaffen en de huurmarkt helemaal regulieren in plaats van halfbakken. 

Image

Zijn opvolger springt allerminst in een gespreid bedje. De kloof tussen huurders en huiseigenaren dreigt alleen nog maar groter te worden, denk Bartlema. Zeker als de Wet betaalbare huur weer wordt uitgekleed. 
“Bovendien moet je als gesubsidieerde instelling voortdurend uitleggen waarom je bestaat en waarom je onmisbaar bent. Een corporatie heeft eigen middelen, wij niet. Wij moeten elk jaar opnieuw ons bestaansrecht bewijzen. Overigens slagen we daar best goed in. We zijn afgelopen jaren steeds zichtbaarder geworden, onder andere met onze jaarlijkse Staat van de huurder."

“Ik snap eigenlijk alleen iets van volkshuisvesting”

Dat hij met pensioen gaat, betekent niet dat Bartlema straks zijn handen van de woningmarkt aftrekt. Hij gaat op zijn gemak kijken waar hij iets kan bijdragen, maar dat hij dat gaat doen staat vast. “Ik wil mijn kennis inzetten voor organisaties die daar iets aan hebben.” Organisaties die zich op een of andere manier bezighouden met volkshuisvesting welteverstaan. Iets anders kan hij naar eigen zeggen niet. “Ik snap eigenlijk alleen iets van volkshuisvesting.” Met een lach: “En een beetje van Amsterdam."