Image

“Het is de frustratie van houtbouwers: je doet het supergoed, maar krijgt zowel letterlijk als figuurlijk de credits niet.” Bij een congres in Pakhuis de Zwijger legde Kaj van Hasselt van Ymere de vinger op de zere plek. Biobased materialen worden nog steeds niet op waarde geschat, en dat staat de broodnodige verduurzaming van de bouw in de weg. 

Een analyse van ruim vijftig industriële woningbouwconcepten door Alba Concepts laat goed zien waar het schuurt. Alba toonde dat de materiaalgebonden CO₂-opslag in veertien van de concepten groter is dan de materiaalgebonden uitstoot. Het geheim van deze CO₂-vreters: hout, hennep, vlas en stro. Hoe meer biobased, hoe meer opslag. 
Deze veertien concepten haalden echter níet de beste ‘MPG-score’. In deze Milieuprestatie Gebouwen (MPG dus), de huidige maatstaf voor de milieubelasting van bouwmaterialen gedurende hun levenscyclus, wordt CO₂-opslag namelijk niet serieus genomen. Je kan knetterveel CO₂ in je gebouw vasthouden, maar dat levert je geen voordelen op in de officiële rekentool van het Rijk. 

Dat terwijl die CO2-opslag wel degelijk serieus ís. In zijn boek The Timber Truth rekent Pablo van der Lugt voor dat de totale jaarlijkse CO₂-uitstoot in Europa met ongeveer 37 megaton omlaaggaat als 50 procent van alle nieuwbouw biobased wordt. Dat is goed voor ongeveer 18 procent van de totale uitstoot. Hier komt nog eens 67 megaton bij als we CO₂-opslag meerekenen.
In een almaar opwarmde wereld, is het een lastig te verkroppen gemis dat zulke winsten in de huidige Hollandse rekenmethodiek niet beloond worden. Dat moet rap veranderen, willen we niet over de 1,5 graden opwarming gaan (of de opwarming in ieder geval zoveel mogelijk beperken, want we zijn al hard op weg om die grens te overschrijden). 

De Europese Unie zit gelukkig niet stil: Whole Life Carbon (WLC) komt eraan. Deze Europese regeling (voluit Whole Life Cycle Global Warming Potential), bepaalt dat de CO₂-impact van een gebouw over de gehele levenscyclus moet meewegen in regelgeving. Inclusief CO₂-opslag. Vanaf 2030 geldt de WLC voor alle nieuwbouw. Biobased bouwers zien er reikhalzend naar uit, want één van de belangrijkste voordelen van de natuurlijke materialen wordt dan eindelijk officieel erkend.

Maar het is nog geen gelopen race. Europa stelt de kaders, Nederland mag die zelf invullen. Daarbij is het meewegen van de timing van CO₂-emissies en de opslag nog een aandachtspunt, waarschuwde Gideon vorig jaar in een manifest gericht aan het kabinet. Klimaatverandering is nú een probleem, dus materialen die nú minder CO₂ uitstoten en het voor zeer lange tijd vasthouden, moeten daarvoor extra worden beloond in de berekeningen. 

In de politiek worden juist de messen geslepen om een ander pad in te slaan. JA21 suggereerde vorig jaar in een motie dat Whole Life Carbon een bedreiging zou zijn voor de woningbouw. Een vals frame. Bijna negentig corporaties, bouwers, ontwikkelaars en beleggers zetten hun handtekening onder de oproep van Gideon. Het zijn partijen die niets liever doen dan veel woningen bouwen, en die weten dat dat juist heel goed biobased kan als de kaders van de overheid op orde zijn. 
Later, in juli van dit jaar, diende JA21 nog een WLC-motie in, ditmaal met de oproep om ‘bouwkeramische materialen’ als baksteen en dakpannen juist zwaarder te belonen in de aanstaande rekenmethode. Die gaan lang mee, en dat is goed voor de circulariteit, is de redenering. Daarmee maakt de partij een karikatuur van de terechte oproep om de timing van uitstoot mee te nemen in de WLC. Dat biobased gebouwen ook decennia zo niet eeuwen mee kunnen gaan (mits goed gebouwd en onderhouden), wordt bovendien vergeten. Het scheelde echter niet veel of de motie werd aangenomen: 74 Kamerleden van overwegend (extreem-) rechtse partijen stemden voor, waaronder die van coalitiepartij VVD.

Het is dus hopen dat het kabinet de rug recht houdt en de Europese kaders ambitieus invult. Wie bouwers vraagt om hun CO₂-uitstoot terug te dringen, moet het ook waarderen wanneer ze CO₂ opslaan, en daar de juiste rekenmethoden voor introduceren. Laat ons de gebreken van de MPG definitief achter ons laten, opdat biobased bouwers wél de credits krijgen die ze verdienen.