Image

“Veel mensen vinden dit de mooiste tijd van het jaar, maar ik zie enorm tegen de Kerst op”, zei een vrouw eind vorig jaar op een bijeenkomst tegen me. Terwijl ze naar de kerstverlichting keek, vertelde ze dat haar moeder kortgeleden was overleden. De voorbije feestdagen versterkten voor velen weer een gevoel van warmte en samenzijn. Voor veel mensen in rouw, met zorgen of zonder netwerk werkt het contrast juist omgekeerd.

Geborgenheid is niet alleen een gevoel, maar ook een concrete voorwaarde: een veilige plek om te wonen. Volgens de recente ETHOS-telling leven er in Amsterdam meer dan 13.000 mensen zonder vaste woonplek. Het gaat daarbij niet alleen om mensen die op straat leven of in tijdelijke opvang verblijven, maar ook om mensen die op banken bij vrienden slapen of in andere onzekere woonconstructies verkeren. De kerstverlichting hing ook dit keer boven straten waar voor velen geen huis is.

De gemeente Amsterdam kent het programma Huisvesting Kwetsbare Groepen, waarmee extra aandacht wordt gegeven aan mensen met urgente woonproblemen. Het gaat onder meer om mensen uit de maatschappelijke opvang of beschermd wonen, en om personen met een rolstoel- of zorgvraag.

Tegelijkertijd maakt de wooncrisis dat de voorwaarden om als urgent te worden aangemerkt de afgelopen jaren zijn aangescherpt. Waar formeel sprake is van het recht op een geschikte, veilige en betaalbare woonruimte, concurreren mensen in de praktijk vanwege chronisch woningtekort met elkaar om urgentie. Bij Cliëntenbelang worden we dagelijks geconfronteerd met praktijkvoorbeelden en voeren we soms rechtszaken tegen onze eigen gemeente, niet echt ingrediënten voor een gezellig Kerstverhaal.

Scrooge

Ook afgelopen kerst dook Scrooge weer geregeld op, de hoofdpersoon uit A Christmas Carol van Charles Dickens. Scrooge, de rijke en gierige zakenman die handelt in schulden, staat symbool voor morele onverschilligheid. In onze neoliberale tijd is het personage nog steeds herkenbaar, in zijn denkwijze waarin basisbehoeften marktproducten zijn en compassie al snel als naïef wordt weggezet.

Scrooge komt door het bezoek van drie geesten komt hij tot inkeer. Dickens laat daarmee zien dat andere keuzes mogelijk zijn. Misschien verklaart dat waarom A Christmas Carol juist tijdens de feestdagen zo aanspreekt: in een periode van gezelligheid worden we ook geconfronteerd met uitsluiting. Met individuele rouw, maar ook met collectieve verantwoordelijkheid.

Misschien is dat de opdracht voor dit jaar: laten we goed kijken naar wie er wel binnen zit en wie niet. In maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen, op naar nieuwe keuzes!