In de verkiezingsprogramma’s van de grootste partijen in de gemeente Almere komt steeds dezelfde noodzaak naar voren: bouw meer woningen en doe dat op een manier die bij Almere past. Maar wat betekent dat? De invulling hangt af van de politieke kleur. De VVD benadrukt de geschiedenis van eigen woningbezit, de PVV wil woningzoekenden uit Almere voorrang geven, GroenLinks-PvdA benadrukt betaalbaarheid als belangrijk onderdeel van de Almeerse woontraditie en D66 legt de nadruk op creativiteit en participatie, iets wat raakt aan de pioniersgeest van Almere.
De leefbaarheid in Almere gaat achteruit en dat vraagt om stevige investeringen in de bestaande woningvoorraad, de openbare ruimte en het voorzieningenniveau, zo verklaarde burgemeester Hein van der Loo enkele maanden geleden nog. Bovendien is het percentage betaalbare huur (26 procent sociaal) relatief laag. Lange tijd was Almere de stad bij uitstek waar je ook met een kleine beurs een huis kon kopen (of laten bouwen). Die tijd is voorbij. In tien jaar tijd is de gemiddelde prijs voor een koopwoning verdubbeld naar 500.000 euro. En al jaren zijn er plannen voor uitbreiding van de stad door de bouw van Almere Pampus, iets waar de stad graag aan meewerkt, mits de IJmeer-verbinding naar Amsterdam wordt aangelegd.
Politieke onrust
In de politiek van alledag speelt het mislukken van wereldtuinbouwtentoonstelling Floriade al langere tijd de hoofdrol. De Floriade had Almere als duurzame stad op de (internationale) kaart had moeten zetten. Miljoenverliezen zorgen voor veel politieke onrust en geringe financiële speelruimte voor andere beleidsdoelen. ChristenUnie en VVD stapten onder meer vanwege de problemen rond de Floriade in 2024 uit het college. En na het vertrek van wethouder Kees Ahles (Financiën, Leefbaar Almere) en Micha Mos (Mobiliteit en Werk & Inkomen, GroenLinks) staat Almere bovenaan, als het gaat om wethouders die voortijdig vertrekken. In ruim twintig jaar tijd vertrokken maar liefst 24 wethouders. Het politieke speelveld is meer dan ooit versnipperd; de huidige gemeenteraad telt in totaal 16 fracties.
VVD: 10.000 woningen
Momenteel is de VVD de grootste fractie met 6 zetels in de gemeenteraad. Na veiligheid, economie en lastenverlichting staat de woningmarkt bij de liberalen als ‘4e missie’ in het verkiezingsprogramma. VVD Almere wil in de komende vier jaar 10.000 extra woningen realiseren, de ontwikkeling van Almere Pampus voorbereiden en zich hard maken voor de IJmeer-verbinding met Amsterdam. Sociale huur komt niet in het programma voor, de liberalen willen betaalbare koop- en middenhuurwoningen stimuleren. Hoogbouw wil de partij alleen beperkt toestaan. ‘De woningnood betekent wat ons betreft dus niet dat het karakter van Almere moet zwichten.’ Opvallend is dat de liberalen benadrukken dat de samenwerking met ontwikkelaars beter moet, wil de partij een stevige aanpak van leegstand en is erfpacht in mogelijke coalitieonderhandelingen onbespreekbaar.
PVV: Almeerders eerst
Ook de lokale PVV, met 5 zetels de grootste oppositiepartij na de VVD, heeft het verkiezingsprogramma gereed. Daarin fulmineert de partij tegen het ‘linkse bestuur’ en het ‘fiasco van de Floriade’. De PVV ziet dat er niet is geluisterd naar de Almeerders, ‘De woningbouwdoelen zijn wederom niet gehaald. Flexwoningen zijn niet gebouwd. Jongvolwassenen zitten noodgedwongen bij hun ouders op zolder, zonder uitzicht op een eigen huis of de mogelijkheid om een gezin te stichten.’ Asielzoekers en arbeidsmigranten moeten het ontgelden. Het eerste punt is dan ook ‘eigen inwoners eerst bij woningtoewijzing’. Verder wil de PVV meer betaalbare koopwoningen mogelijk maken, meer seniorenwoningen realiseren en huisjesmelkers aanpakken. Een volgend college moet afzien van prestigeprojecten en woontorens zijn taboe, omdat ze niet in het karakter van Almere passen. De extreemrechtse partij noemt geen woningaantallen voor de komende periode.
GroenLinks-PvdA: productie verdubbelen
PvdA en GroenLinks doen dit jaar voor het eerst samen mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. In de huidige gemeenteraad hebben ze samen 7 zetels. Na het vertrek van wethouder Micha Mos, is alleen de PvdA met Paul Tang als wethouder Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in het college vertegenwoordigd. Met de titel ‘Voor Elkaar. Voor Almere.’ wil de fusiepartij werken aan ‘meer betaalbare huur- en koopwoningen, meer groen in elke wijk en een stad waarin ongelijkheid actief wordt bestreden’. Het is dan ook het eerste thema in het programma. De partij wil de jaarlijkse woningbouwproductie opschroeven naar 2.500 tot 3.000 woningen; een verdubbeling ten opzichte van 2024. Daarvan moet veertig procent sociale huur zijn met het doel om over tien jaar dertig procent sociale huur in de stad te hebben. Daarnaast moet er twintig procent sociale koop komen (met behulp van een Koopgarantregeling) en nog eens twintig procent middenhuur. GroenLinks-PvdA wil een stap terug doen in zelfbouw en de verkoop van sociale huurwoningen. Wat grote projecten betreft wil de partij aan de slag met de ontwikkeling van Pampus, Hortus, Overgooi en Oosterwold.
D66: eerlijk, slim, duurzaam
Collegepartij D66 tenslotte richt zich ook op groei van de stad en gebruikt daar bij het motto ‘eerlijk, slim en duurzaam’. Zo willen de sociaalliberalen dat Pampus hoogstedelijk, klimaatneutraal én natuurinclusief wordt ontwikkeld en wil de partij dat de IJmeerverbinding ‘zo snel mogelijk wordt gerealiseerd’. Binnen bestaande wijken wil de partij waar mogelijk en in overleg met zittende bewoners creatieve manieren vinden om te verdichten en gebouwen op te toppen. Ook moet er meer diversiteit in het woningaanbod komen om verschillende doelgroepen beter te bedienen. Dit moet de doorstroming op de lokale woningmarkt bevorderen. D66 Almere noemt geen concrete aantallen en percentages.
SP: iedere wijk dertig procent sociaal
De socialisten hebben momenteel - net als de PvdA en D66 - vier zetels in de gemeenteraad. De SP wil ‘doelgericht bouwen naar de behoeften van de stad’. Dat betekent volgens de linkse partij veertig procent sociaal, eenzelfde percentage middenhuur en het overige deel vrije sector. Het verkiezingsprogramma ademt naar goed socialistisch gebruik ‘minder markt en meer overheid’. Zo moet de verkoop van sociale huurwoningen aan banden worden gelegd, huisjesmelkers aangepakt en wil de partij erfpacht invoeren om voor langere tijd beter op de bestemming te kunnen sturen. De socialisten hebben oog voor de kwetsbaren in de samenleving: er moet meer gebeuren voor zowel daklozen als arbeidsmigranten. De partij wil dat alle Almeerse wijken voor 30 procent uit sociale huur bestaan en een gemengde bevolkingssamenstelling kennen. Dat geldt ook voor de gebiedsontwikkeling Overgooi, wat geen gebied ‘voor de rijken’ alleen mag worden.
Leefbaar Almere: eerst bestaande stad op orde
‘Met Leefbaar Almere groeit de stad zonder haar ziel te verliezen’ belooft de partij die drie zetels in de huidige gemeenteraad heeft. Groei van de stad is goed, maar ‘we bouwen woningen die passen bij de wensen van onze eigen starters, gezinnen en senioren’. Leefbaar Almere vindt dat er te veel aandacht is voor nieuwbouwwijken en wil eerst de bestaande wijken ‘op orde hebben’. De explosief gegroeide polderstad kampt met het achterstallig onderhoud: ‘verouderde scholen, versleten wegen, slecht onderhouden riolering en openbare ruimtes die niet meer aansluiten op de behoeften van de bewoners’. Met die nadruk doet de rechtse partij haar naam eer aan: ‘deze problemen raken direct aan de leefbaarheid van de stad’ valt te lezen in het verkiezingsprogramma.