Almere - Oosterwold. Foto Nico Boink
In de eerste helft van dit jaar zijn er in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) 7.124 woningen toegevoegd, waarvan 5.770 nieuwbouwwoningen. De bouwproductie blijft daarmee redelijk op peil, maar het lukt de MRA-gemeenten niet de woningproductie structureel op te voeren. De doelstellingen van de Nationale Woon- en Bouwagenda verdwijnen daardoor steeds verder uit zicht. Wat opvalt is dat in gemeenten waar ogenschijnlijk veel ruimte is, zoals Almere en Lelystad, de groei van de woningbouwproductie stagneert. Netto kwamen er in de MRA in de eerste helft van dit jaar 5.582 woningen bij, waarvan ruim 3.000 in de hoofdstad zelf. Dit getal is het resultaat van nieuwbouw, sloop en andere mutaties.
In het voorjaar van 2023 legde toenmalig minister Hugo de Jonge met provincies en regio’s in het hele land nieuwbouwafspraken vast voor de periode 2022–2030. Deze zogeheten regionale Woondeals, bouwstenen van de Nationale Woon- en Bouwagenda, telden gezamenlijk op tot 900.000 woningen. De bekende '100.000 woningen per jaar'. Op papier zou daarmee in 2031 de woningnood grotendeels zijn opgelost. Ook voor de Metropoolregio Amsterdam kwam er zo'n Woondeal.
MRA-gemeenten en andere bestuurslagen in de MRA hadden overigens samen met het Rijk al in 2019 de koppen bij elkaar gestoken om afspraken te maken om de woningproductie in de regio te coördineren én op te voeren. Bij die 'woondeal' mikte men op 15.000 nieuwbouwwoningen per jaar, wat indertijd behoorlijk ambitieus was, maar grosso modo is gehaald. De Jonge vond in 2023 die 15.000 onvoldoende. Zo kwam hij landelijk niet aan zijn 100.000 woningen per jaar. En zo kwam er in maart 2023 een MRA Woondeal waarbij alle gemeentelijke en regionale bestuurders bij het kruisje tekenden voor de opgave om voor 2031 de bouw van 170.000 woningen mogelijk te maken: circa een vijfde van de nationale opgave.
De eerdere regionale afspraken uit 2019 blijken realistischer. Over de periode 2019–2025 groeide de woningvoorraad in de MRA netto met circa 16.000 woningen per jaar. Bijna de helft daarvan werd binnen de Amsterdamse gemeentegrens gerealiseerd; in de eerste helft van dit jaar werd 3.454 woningen toegevoegd. De bijdragen van andere MRA-gemeenten schommelen sterk per jaar. Amstelveen voegde in 2024 bijvoorbeeld 679 woningen toe, maar in 2025 slechts 158. Een vergelijkbaar patroon is zichtbaar in Haarlem (853 versus 241) en Zaanstad (1.813 versus 802). Dit betreft zowel nieuwbouw als overige toevoegingen. En dan zijn er gemeenten die hun woningproductie structureel niet omhoog krijgen. In Almere werden vorig jaar 1.384 woningen toegevoegd, niet veel meer dan de helft van de eigen doelstelling. En in de eerste helft van 2026 kwamen er in de polderstad slechts 424 nieuwe woningen bij. In Zaanstad leek sprake van een groeispurt, maar toch bleef de teller in dit eerste half jaar steken op 'slechts' 347 woningen. Wel veel meer dan de 134 in dezelfde periode een jaar eerder, maar nog ver van de verwachte 1.000 extra woningen dit jaar.
Conclusie: Ook de MRA-gemeenten realiseren hun aandeel van de nationale bouwagenda van 100.000 per jaar niet. Het blijkt voor de meeste gemeenten al een hele opgave om de aantallen van voor 2022 te halen, laat staan om meer woningen te bouwen.
In onderstaande grafiek is de woningproductie van elke MRA-gemeente op te vragen.