Thuis in de toekomst. College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs
Waar de overheid druk bezig lijkt met het halen van aantallen woningen, pleit het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs (CRa) in de recente publicatie Thuis in de toekomst voor een brede opvatting van de woonopgave. Wonen moet weer worden behandeld als een publieke waarde en sociaal grondrecht, in plaats van een optelsom van vierkante meters.
Volgens het CRa is de huidige woningbouwopgave onlosmakelijk verbonden met maatschappelijke vraagstukken als klimaatverandering, vergrijzing, gezondheid en leefbaarheid. Daarom is een integrale aanpak nodig, waarbij wonen opnieuw wordt beschouwd als een publieke waarde en een sociaal grondrecht. Met een historische analyse laten ze zien dat de woningcrisis een probleem is dat zich vaker heeft voorgedaan in de geschiedenis. Ook neemt het college de betaalbaarheid onder de loep, vanuit het oogpunt van rechtvaardigheid en gelijke kansen.
Met Thuis in de toekomst presenteert het college toekomstbeelden, analyses en concrete oplossingsrichtingen voor de volkshuisvesting. De centrale boodschap is dat kwaliteit en snelheid elkaar niet uitsluiten. De uitgangspunten voor het woonbeleid en een langetermijnvisie dragen bij om sneller en beter te bouwen.
Zes oplossingsrichtingen
De publicatie bouwt voort op zes pijlers die richting en houvast moeten geven aan de woonomgeving van de toekomst. Het CRa pleit voor een rechtvaardiger grond- en woonbeleid, waarbij waardestijging van grond meer ten goede komt aan de samenleving en betaalbaarheid wordt vergroot. Ter illustratie, het CRa beveelt de Rijksoverheid aan om woningcorporaties vrij te stellen van het betalen van vennootschapsbelasting, ‘zodat de sector meer kan investeren in onderhoud, renovatie en nieuwbouw.
Daarnaast moet schoonheid weer worden erkend als publieke waarde die bijdraagt aan identiteit, betrokkenheid en de kwaliteit van de leefomgeving. Ontwerpkracht, experiment en vakmanschap moet hoger op de agenda komen te staan.
Ook duurzaamheid krijgt een prominente plaats. Het CRa pleit voor minder sloop, compactere bouw en een grotere inzet van biobased materialen om de CO₂-uitstoot terug te dringen. Gezondheid vraagt volgens de publicatie om woonwijken met voldoende ruimte voor bewegen, ontmoeten en groen, terwijl inclusieve openbare ruimte en diverse woonvormen de sociale samenhang moeten versterken. Daarnaast moeten water- en bodemsystemen leidend worden bij de keuze van bouwlocaties om woonwijken beter bestand te maken tegen klimaatverandering. Ook roept het CRa woningcorporaties en gebouweigenaren op om klimaatadaptatie aan renovatie, verduurzaming en onderhoud te verbinden. Denk aan maatregelen tegen verhitting in woningen, wateropvang en vergroening.
Brede samenwerking en overheid pakt regie
Het college benadrukt dat de woonopgave alleen kan slagen wanneer ministeries, overheden, woningcorporaties, ontwikkelaars, ontwerpers, bouwers, investeerders en bewoners gezamenlijk optrekken. Met de publicatie doet het college daarom een oproep aan alle partijen in de bouw- en woonsector om verder te kijken dan productieaantallen. Per partij uit de woonsector geeft het CRa oplossingsrichtingen mee voor woonbeleid en uitvoering. Tot slot wordt het pleidooi ondersteunt met goede voorbeelden uit de praktijk en een toekomstbeeld voor 2050 van de solidaire samenleving. (DB)