Voor Angelo Delsen (30) is het niet meer dan logisch om socialist te zijn. Of liever nog gebruikt hij het woord marxist. Hij studeerde eerst planologie en maakte daarna de overstap naar de Nationale Politie. Juist in zijn werk als politie-inspecteur ziet hij de meest rauwe kanten van de samenleving, een samenleving die volgens hem veel minder mooi is dan die had kunnen zijn. “De afgelopen vijftig jaar heeft de markt steeds meer invloed gekregen op onze samenleving. Dat laat diepe sporen na in het leven van alledag; in een stad als Amsterdam leven 112.000 mensen in armoede. Die mensen moeten over elke euro die ze uitgeven twee keer nadenken. Volgens mij had dat allemaal niet hoeven te gebeuren. Bovendien vind ik dat iedereen tot op zekere hoogte de maatschappelijke verplichting heeft om daar iets aan te doen. Dat denk ik al heel lang, ook voor dat ik begon aan mijn studie planologie. Het beste recept voor een betere wereld is tamelijk simpel: dat is het socialisme. En we hebben in ons land maar één socialistische partij. De SP.”

Image

De keuze van de Amsterdamse leden van de SP om hem tot lijsttrekker te verkiezen, noemt hij een ongelooflijke eer. “De SP maakt een generatiewisseling door. We zien de afgelopen jaren een toestroom van nieuwe, jonge leden die geloven in het socialisme. Vergaderingen worden druk bezocht. Samen met oude getrouwen werken we aan het opbouwen van een nieuw soort SP. Dat gebeurt niet alleen in Amsterdam. In tal van steden treden bij de komende gemeenteraadsleden jonge lijsttrekkers naar voren. Met elkaar geven we de partij een nieuw elan.”

"Het beste recept voor een betere wereld is tamelijk simpel: dat is het socialisme"

Eén van de speerpunten in het verkiezingsprogramma is ‘het socialiseren van de woningmarkt’. “De afgelopen decennia heeft de politiek enorm veel schade aangericht. Voor de toewijzing van een sociale huurwoning zijn heel precieze, lage inkomensgrenzen ingevoerd. Alleen minder draagkrachtigen mogen nog een dergelijke woning huren. Een politieagent, een leraar of iemand uit de zorg komt niet meer in aanmerking voor de sociale huursector. Dat is één. Ten tweede is er heel veel kapitaal op tafel gekomen, geld dat alleen beschikbaar is gesteld om met wonen veel geld te verdienen. Dat zorgt voor torenhoge huurprijzen. Tegelijkertijd zijn onze woningcorporaties door de Verhuurderheffing en het heffen van winstbelasting uitgekleed. Zij worden gedwongen mooie sociale huurwoningen te verkopen, anders kunnen ze geen nieuwe woningen bouwen. Dat is het niet alleen. We hebben een stelsel gecreëerd waarin mensen worden aangemoedigd en zwaar gesubsidieerd om een eigen woning te kopen. Dilan Yeşilgöz blokkeert de aanpak van de hypotheekrenteaftrek. Daardoor blijven de woningprijzen maar stijgen. Oftewel, die ‘vermarkterisering’ leidt ertoe dat woningen zo duur zijn dat er een enorm gebrek aan betaalbare woningen ontstaat. Het is vervolgens de plicht van een socialist of marxist om de zeggenschap over de woningmarkt terug te pakken.”

Gemeentelijk woonbedrijf

Eén van de instrumenten om meer zeggenschap te krijgen over volkshuisvesting is de oprichting van een gemeentelijk woonbedrijf. “Nu heerst het kapitalisme en dat gaan we langzaam ombouwen naar een meer socialistische woningmarkt. Om dat nieuwe bedrijf permanent van geld te voorzien moeten we nieuwe middelen aanboren. Samen met BIJ1 en De Vonk hebben we daar een model voor ontwikkeld. Voor de start van het bedrijf trekken we met het vastgoed van de gemeente als onderpand financiering aan. En de exploitatie van dat bedrijf betalen we uit een verhoging van de Onroerende Zaakbelasting. Daar valt vanwege de wel erg lage OZB-heffing in Amsterdam 350 miljoen euro op te halen. Onze inschatting is dat we per vierjarige periode 25.000 woningen kunnen bouwen. Al die woningen moeten betaalbaar zijn. Daarbij gaat het niet alleen om huurwoningen binnen de huidige grenzen van de sociale sector, maar alle woningen die door de gemeente worden beheerd moeten wel betaalbaar zijn.”

"Alle woningen die door de gemeente worden beheerd moeten wel betaalbaar zijn"

Gemeentelijke regie heeft volgens hem nog een tweede voordeel. Dan kunnen op een democratische manier besluiten worden genomen over de omvang van die bouwstroom en de hoogte van de huren. Delsen benadrukt dat de SP niet de enige is die wel wat in een dergelijk woonbedrijf ziet. Naast BIJ1 en De Vonk, denken ook Volt en de Partij voor de Dieren aan een nieuw woonbedrijf. Bovendien zijn er aan de linkerkant van het politieke spectrum tal van voorstanders voor meer regie door de gemeente. “Ook PvdA en GroenLinks vinden dat het op de woningmarkt anders moet. Tegen hen wil ik zeggen: put your money where jour mouth is. Kijk een keer naar links en niet naar rechts, neem afscheid van die projectontwikkelaars die allereerst aan hun eigen portemonnee denken en ga met ons de samenwerking aan. Want de komst van zo’n woonbedrijf, de bouw van meer betaalbare huurwoningen kan voor onze stad veel verschil maken. En Amsterdam veel mooier maken.”

Minder productiedwang

Delsen wijst op nog een ander belangrijk voordeel: nieuwbouw door de gemeente ontlast de Amsterdamse woningcorporaties. “Wij halen een deel van de productiedwang weg. Daarmee ontstaat ruimte om iets te doen aan hoge huren, woningen een beetje redelijk te onderhouden en de woningportefeuille verder te verduurzamen. Er wonen nog heel wat mensen in een huis met een heel slecht energielabel. De discussie gaat vaak over de aller slechtste labels, maar als je in een tochtig huis met een D-label woont, dan heb je het nog gewoon koud. Oudere mensen die niet goed tegen koude kunnen zijn in dergelijke woningen enorm de klos. Vergeet ook niet: een torenhoge energierekening is voor mensen met een bescheiden inkomen een enorm probleem. Niet op de laatste plaats wordt het dan mogelijk de aanpak van schimmelwoningen te versnellen.”

Tegelijkertijd is de SP fel gekant tegen de verkoop van corporatiewoningen. “Daar gaan we niet meer mee akkoord. Betaalbaar wonen is van grote maatschappelijke betekenis, alle sociale huurwoningen moeten we zien te behouden. Een woning die eenmaal is verkocht, krijg je nooit meer terug. Corporatiewoningen moeten we dus in het publieke domein houden, dat is onderdeel van onze strijd.” De vergelijking wordt vaker gemaakt. Ook Delsen verwijst naar de woningmarkt in een stad als Wenen. “Daar zie je dat artsen, agenten, mensen met laag betaalde banen bij de stadsreiniging, noem maar op, allemaal in hetzelfde blok kunnen wonen. Dat lukt alleen met sociale woningbouw.”

“De SP ziet wonen als een recht. In het verleden betaalden mensen in ons land ook geen enorme bedragen voor een woning"

Volgens hem heeft onze samenleving te makkelijk heel hoge woonlasten geaccepteerd. “De SP ziet wonen als een recht. In het verleden betaalden mensen in ons land ook geen enorme bedragen voor een woning. De overheid heeft de plicht om er weer voor te zorgen dat mensen betaalbaar kunnen wonen. Wij geloven niet in socialisme alleen voor de armen. Het is een manier om een brede groep van de samenleving te laten genieten en daar hoort betaalbaar wonen bij. Het positieve effect daarvan is ook, dat het de samenleving dient, dan ontstaat een ongedeelde stad. Wellicht woont er dan iemand met een hoog inkomen in een sociale huurwoning, maar als we de schaarste hebben opgelost dan is dat geen probleem.”

De SP is ook voor de komst van meer wooncoöperaties. “Mensen moeten veel makkelijker de mogelijkheid krijgen op hun eigen manier het recht op wonen vorm te geven. Nu is dat alleen voor een kleine groep geprivilegieerden haalbaar. Veel projecten struikelen over gebrek aan financiering. Als de gemeente wooncoöperaties beter zou faciliteren, dan is dat een perfecte oplossing om meer woningen in onze stad te realiseren.”