Woensdag 18 maart 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. De neiging bestaat daarin een afspiegeling te zien van nationale sentimenten. Maar vier jaar geleden werd in meer dan de helft van de gemeenten een lokale partij de grootste. Ook in de regio Amsterdam. Een korte terugblik.
Lokale partijen werden de grote winnaar van de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Hun aandeel steeg naar 36 procent van de stemmen. In plattelandsgemeenten scoorden lokalen traditiegetrouw al goed, maar ook in Rotterdam en Den Haag werden in 2022 de lokale partijen Leefbaar Rotterdam respectievelijk Hart voor Den Haag (de partij van Richard de Mos) opnieuw de grootste. In veel regiogemeenten rondom Amsterdam is het niet anders. Van Hart voor Blaricum, Volendam '80 tot WaterlandNatuurlijk. De lokalen werden in meer dan de helft van de gemeenten in Metropoolregio Amsterdam de grootste.
Zo niet in Amsterdam, waar destijds werd gesproken over 'Het Moorman-effect'. De Partij van de Arbeid maakt een stevige comeback in de hoofdstad en groeide van vijf naar negen zetels in de 45-koppige raad. De partij wordt weer de grootste in de hoofdstad, ten koste van GroenLinks, inmiddels de zusterpartij. Inwoners van een aantal traditionele VVD-gemeenten - zoals Amstelveen, Bloemendaal, Haarlemmermeer, Heemstede en Huizen - bleven voldoende partijtrouw. Maar in andere gemeenten gaf het grootste kiezerssegment aan een lokale partij de voorkeur.
De opkomst van lokale partijen zorgde overigens niet voor meer beleving onder de kiezers. Het was in 2022 met 50,4 procent de laagste opkomst ooit voor gemeenteraadsverkiezingen.